I Kī Kāo ngā Pēke.
Ka Kitea e Mātou te Huarahi.

Āe — i te nuinga o te wā, ka taea. Ko tētahi hītori nama kino, kāore e aunoa ka katia te kūaha ki te whai kāinga. Ka arotakehia e ngā kaiwhakanama mātanga tō tūnga pūtea o nāianei me tō kaha utu whakahoki, kaua ko tō muri noa iho. He mea nui te momo me te pakeketanga o ō raru nama, ā, ka tino tōtika mātou mō āu kōwhiringa pono i muri i te arotake i tō āhuatanga.

Ko ngā raru nama auau ko ngā utu i ngaro, i tōmuri rānei, ngā paheketanga nama, ngā kohikohinga nama, ngā whakataunga kōti (CCJs), tētahi mahere whakahaere nama, tētahi pakarutanga pūtea o mua rānei. Ka tohu ētahi kaiwhakanama i ngā pātai nama tokomaha o nā tata nei. Ehara i te mea ka rite te whakaaro mō ēnei katoa — he tino rerekē tētahi paheketanga tawhito kotahi i tētahi pakarutanga pūtea o nā tata nei, ā, ka whakaarohia whakaritea ēnei e ngā kaiwhakanama mātanga.

Koia rawa atu. Ko te whakakāhoretanga e tētahi pēke whānui tētahi o ngā take auau rawa atu e haere mai ai ngā tāngata ki a mātou. He kaupapa here nama pakeke ā ngā pēke, kāore e whai whakaaro ki tō kōrero katoa. Ka mahi tahi mātou me ngā kaiwhakanama mātanga e whai ana i tētahi tirohanga whānui ake — e titiro ana ki tō moni whiwhi o nāianei, tō pūmautanga, me ngā hīkoi kua whakatauhia e koe ki te whakapai ake i ō pūtea.

Ka tūpato mātou mō tēnei. I mua i te tuku i tētahi tono ōkawa, ka mahia e mātou tētahi arotake ngāwari o tō āhuatanga kia mōhio ai mātou ko ēhea kaiwhakanama te tino hāngai. Kāore mātou e tuku i tō tono ki ngā kaiwhakanama tokomaha i te wā kotahi — mā ia pātai nama kore take e heke ai tō kaute. Ka aro mātou ki te kaiwhakanama tika i te wā tuatahi tonu.

Tērā pea ka utua e ngā kaiwhakanama mātanga tētahi pāpātanga teitei iti ake e whakaata ai i te tūraru e kitea ana, engari ehara tēnei i te mea tūturu i ngā wā katoa — ā, he maha ngā wā kāore tēnei e mau tonu. Ka whakahou nama te nuinga o ngā kiritaki ki tētahi kaiwhakanama whānui i roto i te 12–24 marama i muri i te pai ake o tō rātou āhua nama. Ka whakamāramahia i ngā wā katoa e mātou te āhua utu katoa kia whai mōhiotanga ai tāu whakatau.

I Aotearoa, ka noho te nuinga o ngā mōhiohio nama kino ki tō pūrongo nama mō te rima tau mai i te rā i tāpirihia ai. Ka noho ngā takahitanga nama kino rawa atu (pēnei i tētahi whakataunga kōti) mō te whitu tau. Ka tirohia pai ake e ngā kaiwhakanama ngā paheketanga tawhito ake — otirā mehemea kua pupuri koe i tētahi rekoata mā mai i taua wā.

Kāore i ngā wā katoa, engari he āwhina. Mā tētahi pūtea tōmua nui ake ka heke te tūraru ki te kaiwhakanama, ā, ka taea te whakatuwhera i ētahi atu kōwhiringa. Heoi anō, ka whakaarohia e ētahi kaiwhakanama mātanga ngā tono me tētahi pūtea tōmua paerewa, i runga i te āhua o ō raru nama me tō āhuatanga pūtea o nāianei. Ka tino whakamōhiotia koe e mātou ki tō tūnga i muri i te arotake i tō āhuatanga.

Āe — kore rawa he utu. He kore utu tā mātou tohutohu, ahakoa tō āhuatanga nama. Mā te kaiwhakanama mātou e utu i muri i te otinga o tō nama. Kāore he utu tōmua, kāore he utu whakawhitiwhiti kōrero, kāore rawa hoki he herenga i muri i tā tāua kōrero tuatahi.